Những điều khiến bạn tròn mắt ngạc nhiên khi làm cha mẹ ở Thụy Điển

Bố mẹ sẽ được nghỉ 480 ngày phép có lương để ở nhà chăm con, cho con ăn kẹo thoải mái vào ngày thứ 7, hay được trả lương khi nghỉ làm chăm con ốm... là một trong những điều đáng được khát khao khi làm cha mẹ ở Thụy Điển.Tôi chuyển đến Thụy Điển sinh sống khi vào làm cho một công ty về múa ba lê ở Stockholm 12 năm trước. Sau đó, tôi đã gặp chồng tôi, một đồng nghiệp và cũng là vũ công kiêm biên đạo múa, tại GöteborgsOperans DansKompani - nơi mà cả hai chúng tôi cùng đang làm việc. Chúng tôi sống trong một căn hộ ở Linnéstan, một trong những khu dân cư lâu đời nhất của Gothenburg.

 Tại đất nước này tôi đã có những trải nghiệm bất ngờ khi làm mẹ , tôi muốn kể cho các bạn nghe một trong những điều thú vị ấy! 

Trẻ em Thụy Điển sẽ được ngủ ngoài trời bất kể trời lạnh dưới 0 độ C 

Dù ngay cả trong những ngày mùa đông lạnh lẽo khi nhiệt độ xuống dưới 0 độ C thì vẫn có rất nhiều các ông bố bà mẹ Thụy Điển đặt con vào những chiếc xe đẩy và để con ngủ ở ngoài trời . Họ cho rằng trẻ con sẽ ngủ ngon hơn và dài giấc hơn nếu ngủ theo cách này. Hơn nữa, các ông bố bà mẹ ở đây cũng tin rằng cái lạnh và không khí trong lành sẽ tốt cho hệ miễn dịch của trẻ. Và ở đây, nếu bạn đang bị bệnh hoặc nhà có trẻ bị bệnh, bạn sẽ được các bác sỹ khuyên rằng nên mở cửa sổ khi bạn đi ngủ vào ban đêm – vì theo họ không khí trong lành có thể khiến con người khỏe mạnh. Những ngày đầu chuyển đến đây sinh sống, tôi đã có hẹn với một cô bạn vào một ngày mưa tầm tã. Cô ấy nói với tôi là bé con nhà cô ấy đang ngủ ngoài trời trong xe đẩy như thể đó là một điều rất hiển nhiên. Chiếc xe đẩy được trang bị lớp vải không thấm nước và cô vẫn có thể quan sát con mình qua cửa sổ của quán cà phê. 

Lúc đó tôi đã nghĩ điều này cũng không có gì là điên rồ cả so với việc phải đẩy một chiếc xe đẩy ướt nhẹp bên trong có một em bé đang ngủ vào trong quán cà phê ngột ngạt, đông người có chứa đầy các mầm bệnh, sau đó lại phải cố gắng tìm một chỗ rộng và an toàn để để chiếc xe, đôi khi bạn sẽ lại phải “mạo hiểm” đánh thức đứa trẻ dậy để thay quần áo nếu chúng quá nóng… thì việc để em bé ngủ ngoài trời dường như là một lựa chọn khá tuyệt vời. 

Hệ thống chăm sóc sau sinh tuyệt vời 

Ở Thụy Điển, không chỉ các em bé được quan tâm và cả các bà mẹ cũng được chăm sóc đặc biệt một năm đầu sau sinh. Sau khi sinh Lucia được hai ngày, chúng tôi đã được ra viện về nhà, ngay sau đó một y tá đến nhà chúng tôi để theo dõi cân nặng của bé và làm một số các bài kiểm tra khác. Cô y tá cũng kiểm tra sức khỏe của tôi, và hỏi han về những việc tôi đã làm sau sinh. Bất cứ khi nào Lucia cần phải có cuộc hẹn với các bác sỹ nhi khoa đều được hỗ trợ chu đáo. Các bà mẹ cũng sẽ được theo dõi các dấu hiệu của trầm cảm sau sinh và luôn được nhắc đi nhắc lại về việc luôn có hệ thống hỗ trợ sau sinh tuyệt vời dành cho các ông bố bà mẹ mới nếu cần. Ngoài ra cũng có các khóa, lớp về hỗ trợ sau sinh dành cho những người lần đầu làm mẹ. Họ sẽ sắp xếp khoảng 10 bà mẹ cùng với những đứa trẻ mới sinh trong cùng độ tuổi tham gia 4-5 buổi học về việc ngủ, bú mẹ, cân bằng cuộc sống sau sinh, và lắng nghe những chia sẻ, kỳ vọng của bố mẹ và các chủ đề khác. Tất cả đều mang em bé của mình theo và hệ thống này luôn đem lại sự hỗ trợ tuyệt vời cho các bà mẹ sau sinh.

 Chính sách thai sản :

Ở Thụy Điển, khi vợ sinh, cả vợ và chồng sẽ được hưởng 480 ngày nghỉ phép (tương đương với 16 tháng), được trả lương để chia sẻ việc chăm sóc con cái với nhau. Gần đây, luật pháp quy định lại, trong số 480 ngày này nhất định người bố phải nghỉ ít nhất 90 ngày để khuyến khích họ chăm sóc và gắn kết với con nhiều hơn. 

Thậm chí ở đây còn có chính sách "tiền thưởng bình đẳng giới", nghĩa là nếu bố mẹ chia đều khoảng thời gian nghỉ này, họ còn nhận được mức lương cao hơn một chút. Cả hai bố mẹ thậm chí còn có thể cùng nghỉ 1 tháng. Họ có thể dành thời gian cho con cái của mình một cách tốt nhất trong vòng 1 năm đầu đời.

 Bởi vì hầu hết đàn ông Thụy Điển được nghỉ phép dài nên tôi nhận thấy họ đóng vai trò quan trọng trong việc chăm sóc gia đình. So với Trung và Nam Âu thì Thụy Điển là quốc gia không quá coi trọng ai làm việc nhà. Đàn ông có thể nấu nướng, dọn dẹp, chăm sóc con… và làm những việc phụ nữ vẫn làm.

 Các cơ sở mầm non 

Hầu hết các bậc cha mẹ ở Thụy Điển đều gửi con đến những cơ sở mầm non được chính phủ tài trợ khi chúng được 1 tuổi. Có rất nhiều chương trình khác nhau và mức chi phí không vượt quá 150$ mỗi tháng – trong đó bao gồm cả hai bữa ăn mỗi ngày. Chúng tôi đã lựa chọn một trường song ngữ cho Lucia. Ở trường này con bé được học cả tiếng Thụy Điển và tiếng Anh. Thậm chí ở đây còn có những trường trung tính như một ngôi trường ở Stockholm – nơi giáo viên sẽ không gọi học sinh là "cậu bé" hay "cô bé" và những cuốn sách và đồ chơi cũng được lựa chọn cẩn thận để tránh tuyên truyền về phân biệt giới tính. 

Có một chính sách chăm sóc trẻ tuyệt vời ở đây được gọi là Vabbing. Chính phủ sẽ trả lương cho bạn khi bạn phải ở nhà vì con ốm. Mọi người thường gọi đùa tháng hai ở đây là "VABruary," (ghép của February (tháng hai) và từ Vabbing) bởi vì tháng hai là tháng trẻ thường bị cảm lạnh nhiều vì đây là tháng lạnh nhất trong năm. 

Trẻ con Thụy Điển được thoải mái ăn kẹo vào thứ 7

 Thụy Điển là quốc gia tiêu thụ kẹo nhiều nhất trên thế giới. Ước tính trung bình mỗi người phải tiêu thụ đến 16kg kẹo mỗi năm. Các cửa hàng kẹo lớn với các gian hàng bày bán ấn tượng có ở khắp mọi nơi. Điều tôi tò mò nhất là về lördagsgodis hay còn gọi là "ngày thứ 7 ăn kẹo" ở Thụy Điển. Mỗi thứ 7, trẻ em sẽ được bố mẹ mua cho những viên kẹo yêu thích. Kẹo dẻo và cam thảo là hai loại kẹo được yêu thích nhất. Trước khi chưa có con, tôi nghĩ đây là ý tưởng tuyệt vời nhưng sau khi có Lucia tôi cũng cân nhắc về lượng đường khi con ăn kẹo. 

Vui chơi ngoài trời 

Lucia thích chơi bên ngoài, thích nhặt que hoặc chơi với bùn. Bạn có thể nhìn thấy nai, thỏ hoang… trong công viên. Và sân chơi ở Thụy Điển cũng sáng tạo hơn trong bất kỳ nước nào khác mà tôi đã từng ghé qua. Công viên ở gần nhà tôi mọi thứ đều làm từ chất liệu gỗ tự nhiên và vỏ cây.

 Trong công viên thậm chí còn có các “khách sạn côn trùng” – nơi những đứa trẻ có thể quan sát các con sâu bọ. Hệ thống sân chơi rất rộng thậm chí còn có ứng dụng giúp bạn có thể tìm kiếm đến những sân chơi này. Sân chơi yêu thích của chúng tôi là sân Slottskogen ở gần nhà nơi Lucia thỏa thích chơi xe ba bánh, xô và xẻng, cũng như tổ chức BBQ ngoài trời khi các con đang chơi. 

Trẻ con ở đây rất thích thời tiết lạnh

 Chồng tôi luôn nhắc nhở tôi rằng con gái của chúng tôi là người Thụy Điển và con bé không quan tâm nếu thời tiết có lạnh đến mức đóng băng hay không; con bé chỉ thích được ra ngoài trời vui chơi. Ở trường non của Lucia, học sinh sẽ ra ngoài trời chơi ít nhất một giờ/ ngày ngay cả khi trời mưa hoặc có tuyết.

 Có một câu nói nổi tiếng ở Thụy Điển đó là: "Không có ngày thời tiết xấu, chỉ có quần áo không đủ ấm”. Trẻ em ở đây sẽ đeo nhiều lần găng tay và mũ, cũng như áo để ra ngoài chơi. Thậm chí ở trường Lucia còn có có máy làm khô. Khi bạn đến đón con, quần áo và áo khoác sẽ được làm ấm trước khi cho trẻ mặc. 

Sách cho trẻ em 

Tất cả trẻ em ở đây đều yêu thích cuốn sách Pippi tất dài – một cuốn sách kinh điển của Astrid Lindgren. Ngoài ra còn một nhân vật ngọt ngào mà trẻ em ở đây thường yêu mến là Alfons Aberg hay Alfie Atkins (trong tiếng Anh) – câu cậu bé với những món đồ chơi đơn giản với những buổi đi picnic cùng với pho- mát, phô mai. Theoafamily

Qúy phụ huynh có thể xem thêm chia sẽ những sản phảm an toàn, sáng tạo cho mẹ và bé tại đây

Vì sao bé chậm nói?

Hiện nay, số trẻ chậm nói ngày càng xuất hiện nhiều khiến cho các ông bố bà mẹ vô cùng lo lắng và dùng đủ mọi cách để con có thể nói được nhưng không hiệu quả. Vậy thì nguyên nhân chính là từ đâu?

Ở những trẻ bình thường, từ 3 đến 6 tháng tuổi, trẻ đã có thể ê a được những tiếng nói đầu tiên. Ở giai đoạn này, trẻ đã có thể phát hiện được những tiếng động phát ra từ những vị trí khác nhau, đồng thời trẻ cũng bắt đầu nói được những có có nguyên âm “a” như ba, bà…Tùy theo mỗi trẻ, nhưng khoảng 11 tháng tuổi trở đi, trẻ đã có thể nói được 2 – 3 từ đơn khá rõ ràng. Đến khi trẻ được 3 – 4 tuổi, trẻ đã có thể nói được những câu phức tạp và bắt đầu sử dụng ngôn ngữ một cách khá tốt.

Tuy nhiên có một thực tế phải thừa nhận rằng, ngày nay số lượng trẻ chậm nói ngày càng nhiều. Có những bé đến 18, 21 tháng tuổi vẫn chỉ biết bập bẹ những từ vô nghĩa. Có những bé đã 3,4 tuổi nhưng vẫn “ngọng líu ngọng lô”. Không nên đổ lỗi cho bé hay nghĩ rằng “con mình nó thế!”. Trẻ biết nói sớm hay muộn, nói chuẩn hay ngọng, phần lớn đều là ở sự dạy dỗ và uốn nắn của người mẹ.

Xin liệt kê ra đây những sai lầm “kinh điển” của chị em trong việc dạy bé đã khiến trẻ chậm nói, nói ngọng.

1. Đáp ứng con quá nhanh chóng

“Lỗi” này quả đúng là yêu con quá lại hóa hại con. Khi bé chỉ vào bình sữa và với với tay đòi cầm, đòi ăn. Ngay lập tức, mẹ lấy bình sữa đưa cho con vè cho bé ăn. Hay Làm như vậy là mẹ đã tước đi cơ hội để trẻ được nói.

Cách làm đúng phải là mẹ nên khơi gợi cho trẻ nói ra điều mà trẻ muốn,. Bất kể đó là từ “đói”, từ “sữa” hay từ “măm măm” thôi cũng rất quan trọng. Khi trẻ nói được điều đó, người lớn nên động viên, cổ vũ cho trẻ bởi vì đó là một sự tiến bộ. Lúc này, bé sẽ hiểu cách dùng ngôn ngữ để biểu đạt ý mà mình muốn.

2. Bật tivi, ipad, iphone cho bé xem suốt ngày

Đối với trẻ con, có vẻ như công nghệ càng hiện đại thì lại càng “hại điện”. Có một hiện tượng rất thú vị mà bất cứ bà mẹ nào cũng nhận ra, đó là cứ bật tivi lên thì trẻ bỗng dưng lại “ngoan” một cách kỳ lạ. Bé ngồi yên, chăm chú theo dõi, bỏ cả chạy nhảy, bỏ cả quấy mẹ và đương nhiên, trẻ cũng bỏ cả nói chuyện.

Nhiều chị em thắc mắc: mẹ nói cũng là nói mà tivi nói cũng là nói. Tại sao trẻ xem tivi lại chậm nói còn nghe mẹ nói lại nhanh biết nói. Thực ra, việc giao tiếp giữa mẹ – con và tivi là hai mối quan hệ hoàn toàn khác nhau. Khi trẻ xem tivi, bé sẽ chỉ tiếp nhận thông tin một chiều. Bé là người nghe và chỉ cần yên lặng nghe. Lâu dần sẽ khiến trẻ mất đi ham muốn được nói. Trong khi đó, khi bé giao tiếp với mẹ, đấy là một mối quan hệ hai chiều. Bé vừa là người nghe, vừa là người cần nói, cần bày tỏ ý kiến. Từ đấy sẽ thôi thúc trẻ nói hơn. Xem tivi nhiều cũng khiến trẻ quên đi giọng mẹ và chỉ tập trung vào âm thanh của tivi.

Nếu cho con xem, mẹ nên cùng ngồi với bé để xem các chương trình như phim hoạt hình, ca nhạc và bình luận về các tình tiết, nhân vật, hội thoại trong phim để giúp trẻ xây dựng phản xạ ngôn ngữ tốt hơn.

3. Lười nói chuyện với con vì nghĩ bé “chẳng hiểu gì”

Giao tiếp với trẻ sơ sinh đôi khi giống như độc thoại bởi bé chưa nói được, vốn từ còn quá ít nên phản ứng với những câu hỏi của cha mẹ thường bị chậm. Điều này khiến một số bà mẹ cảm thấy buồn chán và thấy như mình đang làm một việc vô ích.Tuy nhiên, chính việc lười nói chuyện với con ngay từ khi bé mới là trẻ sơ sinh lại là nguyên nhân khiến bé chậm nói.

Nhưng chỉ cần có niềm tin rằng nói chuyện nhiều bé sẽ nhanh biết nói, mẹ sẽ có động lực để ‘tám’ với bé nhiều hơn. Đôi khi chỉ một câu nói bâng quơ, phiếm chỉ: “Để mẹ bế con nào” hay “Con yêu mẹ không?”… cũng có tác dụng lớn với khả năng ngôn ngữ của bé. Dù bé mới bập bẹ, ê a… thì cha mẹ vẫn nên nói chuyện liên tục cùng bé. Khi còn nhỏ, việc bé tăng vốn từ vựng và dần biết nói sẽ thông qua một cách duy nhất là lắng nghe người lớn nói chuyện với nhau.

4. Nói chuyện với con bằng ngôn ngữ trẻ con, cố tình nói ngọng, nhả nhớt.

Dùng ngôn ngữ trẻ con để nói chuyện với trẻ có nghĩa là người lớn thường dùng những từ đã được tỉnh lược để nói chuyện với trẻ. Ví dụ, một số bố mẹ hay thường thích dùng “ngoại ngữ của bé” như: “tị ơi tị” (chị ơi chị), “ơm ơm” (cơm), “ún on” của mẹ, (cún con của mẹ)… và cho rằng những từ ngữ sinh động này rất thú vị, có thể khiến trẻ hứng thú hơn. Với trẻ sơ sinh chưa biết nói, bé hay thường hét lên hoặc kêu “a..a…” rất to. Những lúc như vậy, mẹ lại cũng hét lên, cũng “a…a..”, cũng lặp lại những âm thanh y hệt của bé để “giao tiếp” với con. Điều này là sai lầm.

Nhiều ông bố bà mẹ sai lầm khi cứ nghĩ rằng chỉ cần dùng ngôn ngữ thế nào cho trẻ nhanh hiểu nhất và tỏ ra thích thú là được chứ không cần thiết là phải nói đúng và nói chính xác. Lâu dần, chính thói quen này của người lớn đã khiến cho trẻ mất đi khả năng tư duy về “lời nói đúng và đầy đủ”.

5. Không cho bé ra ngoài chơi và gặp gỡ bạn bè

Nhiều bố mẹ ngày nay vì sợ bên ngoài “nguy hiểm” nên thường nhốt con trong nhà một mình và chỉ chơi với các đồ chơi vô tri. Một số bà mẹ thậm chí khi thấy con đã đến tuổi đi học mẫu giáo, mầm non nhưng vẫn để con ở nhà với mẹ hoặc ông bà vì lo bé đi học sẽ bị lây bệnh từ bạn bè, lo cô giáo chăm con không kỹ. Chính điều này đã khiến trẻ chậm nói, tước đi của trẻ cơ hội được giao tiếp.

Có một thực tế ai cũng phải thừa nhận, đó là trẻ đi mẫu giáo sẽ rất nhanh biết nói. Bé được đặt trong một môi trường có nhiều bạn bè, tự khắc sẽ nảy sinh nhu cầu muốn giao tiếp, muốn nói chuyện, muốn bật thành lời. Mẹ nên chú ý cho bé đi chơi nhiều hơn, gặp gỡ nhiều bạn nhỏ cùng tuổi. Điều này sẽ cải thiện được tình trạng trẻ chậm nói và giúp bé nhanh biết nói hơn.

Quý phụ huynh có thể xem thêm các bài viết về cho mẹ và bé  tại đây

Theo eva.vn

Ba cách đơn giản cải thiện bé chậm nói

Trong quá trình  phỏng vấn và quan sát các bé chậm nói, chúng tôi thường có thói quen hỏi về những người chăm sóc bé chính, bố mẹ đóng vai trò như thế nào trong quá  trình chăm sóc trẻ, đặc điểm hiện tại ở nhà của bé như thế nào?  Kết quả nhiều khi giống nhau, có  nhiều bé chậm nói được bố mẹ chia sẻ về  những lý do như bố mẹ quá bận không có nhiều  thời gian hoặc chỉ cho bé xem tivi  thì bé mới chịu ăn  hoặc bé chủ yếu ở nhà với người giúp việc  và cho xem nhiều tivi,…

Tuy nhiên quá trình tương  tác, chơi  với con nhiều khi không mất quá nhiều thời gian như vậy, và  nhiều khi chăm sóc, tương  tác với bé không phải là một  công việc gây căng thẳng và mệt nhọc. Nhưng thông qua những hoạt động đơn giản thường ngày, thông qua những đồ vật quen thuộc hoặc thông qua  những  trò chơi,  bài  hát, những đồ vật có  thể tận dụng  được, bố mẹ  cũng có có thể sáng tạo ra 5 đến 10  cách  tương  tác với bé mỗi cách có  thể chỉ trong 3 đến 5 giây và  với mười cách như vậy chỉ mất khoảng hơn 1 phút  để  tương tác với  con và nếu bạn có  thể giành mỗi ngày khoảng 30 phút  để  tương tác với con và có thể  chia ra buổi sáng, buổi chiều, buổi tối… như  vậy cũng đủ cho sự phát triển tương tác  tốt, phát triển ngôn ngữ, phát triển nhận thức cho bé. Điều này, bạn hoàn toàn có  thể làm được dù rất bận!

Sau đây  có  thể là ba cách gợi ý đơn giản như sau:

1. Trò chuyện thật nhiều ngay từ khi bé chưa biết nói

Chẳng bao giờ là quá sớm khi truyền cho trẻ niềm yêu thích về ngôn ngữ. Ngay khi cậu con trai chào đời, hai vợ chồng tôi đã liên tục nói chuyện với con. Chiến lược này đã làm nên điều kỳ diệu, cậu bé 6 tháng tuổi đã nói được từ đầu tiên.

Tôi từng đọc một nghiên cứu gần đây của các nhà khoa học đến từ Trường Đại học Amsterdam cho rằng, trẻ có thể học ngôn ngữ từ những điều đơn giản nhất như ngữ điệu và giọng nói ngay khi còn trong bụng mẹ. Trẻ em mất khoảng vài tuần để làm quen với những điều cha mẹ nói. “Ngay từ ngày đầu tiên trẻ đã nghe được thông tin, sau đó não sẽ biết cách sắp xếp các từ và cụm từ một cách thích hợp”.

Cha mẹ cũng đừng nên quá đà trong việc tạo ra những trải nghiệm thú vị cho con, chỉ cần bạn thường xuyên nói chuyện và kiên nhẫn. Theo thời gian khi con bạn nghe được nhiều hơn nghĩa là vốn từ sẽ “giàu” hơn.

Các chuyên gia nói nói rằng, cách mà trẻ tiếp xúc với ngôn ngữ không quan trọng bằng số lượng từ mà trẻ thu nhận được. Số từ mà một trẻ 3 tuổi nghe được sẽ bằng với sự thành công sau này của trẻ.

Mỗi ngày, tôi thường nói chuyện với bé ngay khi còn ở cữ. Có thể lúc đầu mẹ sẽ thấy nó thật ngớ ngẩn nhưng điều này sẽ rát tốt cho con trẻ và tạo nên sự thú vị cho chính bậc phụ huynh. Tôi hay tưởng tượng mình là một phát thanh viên đang dẫn trương trình nào đó và tìm cách hay nhất để truyền đạt cho người nghe.

Bí quyết dạy con 12 tháng tuổi nói như sáo – 1

Trò chuyện thật nhiều ngay từ khi bé chưa biết nói là cách giúp con nhanh nhận biết ngôn ngữ (ảnh minh hoạ)

2. Để trẻ nói chuyện một mình

Một cách tuyệt vời để kích thíc khả năng ngôn ngữ của trẻ là đển trẻ nói chuyện một mình. Lúc đầu, mẹ có thể thấy không ổn nhưng phương pháp này rất hiệu quả để tạo thói quen phát ngôn và niềm vui cho trẻ. Đôi khi, cha mẹ ở vị trí người lắng nghe con mình cũng sẽ cảm thấy rất thú vị.

3. Giao tiếp với trẻ

Ngôn ngữ trong giao tiếp hằng ngày, giống như một khu vườn sẽ càng được sinh sôi, phát triển nếu chúng ta chăm sóc kĩ lưỡng. Và đây cũng chính là nguyên tắc được áp dụng trong trường hợp dạy ngôn ngữ cho trẻ ngay từ khi nhỏ.

Đó là nguyên tắc mà vợ chồng tôi áp dụng trong cách dạy con. Hai vợ chồng tôi luôn cố gắng tạo ra các hoạt động có kèm theo ngôn từ để chia sẻ với con. Đó có thể là cuộc hội thoại, hoặc kể truyện kèm theo các câu hỏi và đôi khi là những bài hát. Đây chính là cách rất hiệu quả để tạo cho bé thói quen, từ đó kích thích bé phát triển ngôn ngữ. Sự phát triển ngôn từ của trẻ phát triển mạnh ở giai đoạn từ 20 đến 24 tháng tuổi

Khi nói chuyện với con, hãy kiên nhẫn. Khi trẻ đã có một chút phản ứng, bé đã cố gắng nhưng vẫn chưa thể nói. Bố mẹ nên tỏ ra ghi nhận những nỗ lực của bé và cùng con cố gắng thêm. Đây là cách tốt nhất để dạy trẻ tập nói.

Cha mẹ có thể cho con xem tranh ảnh và đặt ra những câu hỏi như: “Con nhìn thấy những gì trong bức ảnh này?”. Sau đó, để thời gian cho con trả lời theo cách riêng của chúng. Khi nói chuyện với con, bạn nên có sự tương tác với con qua ánh mắt với con, tạo động lực cho con cố gắng hơn. Tỏ thái độ vui mừng hoặc đưa ra một lời khen ngợi cho mỗi câu trả lời của bé là một thái độ tích cực và rất cần thiết để bé muốn giao tiếp nhiều
hơn.
Quý phụ huynh có thể xem thêm sản phẩm chăm sóc cho mẹ và bé  tại đây

Cách nhận biết trẻ chậm nói theo từng lứa tuổi

- Rất nhiều phụ huynh hoang mang trong việc đánh giá tình trạng chậm nói của con mình: Liệu đó chỉ là tạm thời hay là do bệnh lý thực sự, có cần sự can thiệp của chuyên gia?...  

  Rối loạn lời nói và ngôn ngữ là sự phát triển bất thường của ngôn ngữ. Đây là dạng chậm phát triển phổ biến nhất, gặp nhiều hơn so với các dạng chậm phát triển khác (thị lực, vận động, nhận thức, kỹ năng xã hội và cảm xúc). Nắm bắt các dấu hiệu báo động tình trạng chậm phát triển lời nói và ngôn ngữ của trẻ giúp cha mẹ đưa ra quyết định đúng đắn hơn.

Dấu hiệu chậm nói

BS Trần Thu Thủy, Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, khoảng 1/5 trẻ em nói hoặc sử dụng từ ngữ chậm hơn so với các bạn cùng lứa. Chậm nói đơn thuần đôi khi chỉ mang tính tạm thời và có thể mất đi nhờ sự trợ giúp của gia đình. Cha mẹ cần động viên trẻ “nói” bằng cử chỉ hoặc âm thanh, dành nhiều thời gian chơi với con, đọc sách và nói chuyện với bé. 

Tuy nhiên, trong một số trường hợp, trẻ có thể cần thêm sự trợ giúp của các chuyên gia. Đôi khi, chậm nói lại có thể là dấu hiệu báo động cho những rắc rối nghiêm trọng hơn, như mất thính lực, chậm phát triển trong các lĩnh vực khác hoặc thậm chí là bệnh tự kỷ. Chậm phát triển ngôn ngữ ở trẻ nhỏ cũng có thể là biểu hiện của bệnh khó học, thường chỉ được chẩn đoán khi trẻ đi học. 

Ảnh minh họa.

Dấu hiệu cảnh báo về tình trạng chậm phát triển lời nói và ngôn ngữ của trẻ:

3-4 tháng

- Không đáp ứng với tiếng động mạnh. 
- Không phát ra âm thanh gừ gừ. 
- Bắt đầu gừ gừ nhưng không biết bắt chước các âm thanh (khi 4 tháng).

7 tháng

- Không đáp ứng với tiếng động.

12 tháng

- Không tìm cách giao tiếp với người khác (bằng cách sử dụng âm thanh, cử chỉ hay lời nói), kể cả khi cần giúp đỡ hay muốn điều gì đó. 
- Không biết nói một từ nào, chẳng hạn “mẹ” hay “bà”. 
- Không bi bô, phát ra các phụ âm. 
- Không biết làm các động tác như vẫy tay chào tạm biệt, lắc đầu để nói không, chỉ tay. 
- Không phản ứng khi được gọi tên. 
- Không hiểu và phản ứng với các từ như “không”, "chào bé" và “bai bai ”. 
- Không quan tâm tới thế giới xung quanh. 

15 tháng

- Không hiểu và phản ứng với các từ như “không”, “dậy nào”. 
- Không nói được từ nào. 
- Không chỉ vào đồ vật hay bức tranh khi được hỏi. 
- Không chỉ vào vật mình thích, như thể muốn nói “Mẹ nhìn đây!” và ngước nhìn bạn. 

18 tháng

- Không thể chỉ vào vài bộ phận của cơ thể khi được yêu cầu 
- Chưa thể nói được 6 từ. 
- Không thể giao tiếp bằng bất cứ cách nào, kể cả khi cần giúp đỡ, không biết chỉ vào thứ mình muốn. 
- Chưa nói được các từ đơn giản như "mẹ", "bế". 
- Không hiểu các mệnh lệnh đơn giản, ví dụ "Đừng sờ vào!". 
- Không đáp lại bằng lời nói hoặc cử chỉ khi được hỏi "Cái gì đây?.

19-23 tháng

- Vốn từ tăng chậm (không đạt một từ mới mỗi tuần).

24 tháng

- Chưa nói nổi 15 từ 
- Không tự nói ra lời mà chỉ nhại lại lời nói của người khác. 
- Không thể thực hiện những cuộc hội thoại đơn giản, với các câu gồm 2 từ ví dụ “Mẹ bế”, “Uống nữa” (hoặc nói còn vấp váp). 
- Không dùng lời nói để giao tiếp, ngoại trừ trường hợp khẩn cấp. 
- Không hiểu các chỉ dẫn hay câu hỏi dài hơn (ví dụ “Lấy giầy của con đi”, “Con muốn uống không?”, “Bố đâu rồi?”) 
- Không biết chơi giả vờ với búp bê hay tự chơi với chính mình. 
- Không biết bắt chước hành động hay lời nói của người khác. 
- Khi xem sách, bé không thể chỉ vào một bức tranh mà bạn gọi tên. 
- Không thể nối hai từ với nhau. 
- Không biết công dụng của những đồ vật thông dụng trong nhà (bàn chải đánh răng hay bát đĩa).

25 - 35 tháng

- Không nói được câu đơn giản có 2-4 từ. 
- Không thể gọi tên vài bộ phận của cơ thể. 
- Không thể nhớ những thứ được lắp đi lắp lại nhiều lần, chẳng hạn một bài thơ ngắn. 
- Không biết đặt các câu hỏi đơn giản. 
- Không ai trong gia đình có thể hiểu bé.

3 tuổi

- Không sử dụng đại từ nhân xưng nào (con, mẹ). 
- Không thể ghép các từ thành câu ngắn (“Mẹ giúp con”,” Muốn uống nữa”) 
- Không hiểu những chỉ dẫn hay câu hỏi ngắn ("Lấy giầy của con và đặt lên giá”, “Trưa nay con muốn ăn gì?”. 
- Lời nói rất không rõ ràng, khiến người trong gia đình và người ngoài đều không hiểu. 
- Vẫn thường xuyên lắp bắp (rất khó phát ra âm thanh hay từ ngữ), khi nói vẻ mặt bé nhăn nhó. 
- Không đặt câu hỏi. 
- Ít quan tâm hoặc không quan tâm tới sách truyện. 
- Không quan tâm và không tương tác với các trẻ khác. 
- Đặc biệt khó tách khỏi bố mẹ.

4 tuổi

- Chưa thể phát âm thành thục phần lớn các phụ âm. 
- Chưa hiểu khái niệm “giống nhau” và “khác nhau”. 
- Không sử dụng đại từ “con” và “mẹ” đúng cách.

BS Trần Thu Thủy khuyến cáo, nếu trẻ có các biểu hiện nêu trên, việc đầu tiên cha mẹ cần làm là kiểm tra khả năng nghe của con. Kể cả nếu bé có vẻ vẫn nghe tốt cũng không nên chủ quan vì trẻ em rất giỏi đoán biết dựa vào hình ảnh và cử chỉ. Khiếm khuyết về nghe cần được phát hiện sớm để được điều trị kịp thời.

Cần đưa bé đi khám bác sĩ chuyên khoa nếu bạn có nghi ngờ về sự phát triển ngôn ngữ của trẻ. Bất thường ngôn ngữ được phát hiện sớm và điều trị kịp thời sẽ giúp cải thiện khả năng giao tiếp của trẻ, mang lại cho bé những cơ hội tốt hơn trong cuộc sống. 
Quý phụ huynh có thể xem thêm sản phẩm chăm sóc cho mẹ và bé  tại đây

Bí quyết cải thiện tình trang chậm nói của trẻ

Một trong những biểu hiện rõ rệt của các rối loạn phát triển về giao tiếp – hành vi hay trí tuệ là tình trạng Chậm nói của trẻ. Để khắc phục tình trạng này là điều không đơn giản chút nào. Dưới đây là 12 nguyên tắc cơ bản mà các bậc phụ huynh tùy theo tình trạng chậm nói của trẻ có thể áp dụng, giúp cho bé cải thiện được phần nào những khó khăn về ngôn ngữ của mình.

1. Giúp trẻ xây dựng mối quan hệ gắn bó:

Phụ huynh cần giúp trẻ hình thành mối quan hệ gắn bó với mình trong việc gần gũi với trẻ, cùng chơi đùa, cùng ăn uống, cùng trò chuyện với sự thân thiện và tôn trọng trong một môi trường an toàn và vui vẻ.

Phụ huynh nên khám phá những mặt mạnh, những điểm tích cực của trẻ để khuyến khích, nâng đỡ chứ không lèo lái các hoạt động của trẻ theo ý mính, không “ xâm phạm lãnh thổ cá nhân” của trẻ. Tuyệt đối không la mắng, trừng phạt bằng đòn roi mà chỉ là sự nhắc nhở rõ ràng và kiên quyết.

2. Giúp trẻ biết các bày tỏ nhu cầu:

Phụ huynh cần kiên nhẫn chờ đợi, khích lệ trẻ bầy tỏ nhu cầu thay vì phỏng đoán và đáp ứng ngay (làm thay cho trẻ). Những hành vi bùng nổ, la hét, tự hành hạ ( đập đầu, cào cấu, nằm lăn ra đất…) cũng chỉ là một loại “ngôn ngữ không lời” che dấu một nhu cầu, một ước muốn. Phụ huynh nên hết sức bình tĩnh để phân biệt các nhu cầu thực sự và những đòi hỏi, nhõng nhẽo quá đáng của trẻ. Cho trẻ biết đâu là sự giới hạn, sự cho phép và những điều không được phép làm với một ngôn ngữ không đe dọa hay mua chuộc.

Phải biết nói KHÔNG với những yêu cầu không thích hợp, nhưng đồng thời cũng cho phép trẻ có thể TỪ CHỐI bằng lời nói hay những hành động đơn sơ của mình, và cũng thông báo điều này cho mọi người có liên hệ với trẻ. Điều này sẽ giúp trẻ từ từ trở nên một chủ thể sáng tạo, biết tự quyết định, chọn lựa thay vì chỉ có những phản ứng máy móc, tự động, chỉ biết nhắc lại.

3. Giúp trẻ tham gia các hoạt động Tâm vận Động:

Trong một ngày, trẻ cần có một khoản thời gian nhất định ( tuỳ điều kiện để bố trí vào buổi sáng hay chiều, tối và chỉ kéo dài tối đa 60 – 90 phút ) – Trong buổi sinh hoạt này, trẻ sẽ vừa chơi vừa học bằng những họat động tạo vui thú như leo trèo, nhảy, xây dựng – phá hủy ( mô hình – khối gỗ…) trốn tìm ( chơi bịt mắt – chơi tìm và đoán các đồ vật bị che dấu).

Qua các trò chơi tương tác giữa mẹ và con, trẻ học được cách chờ đợi ( lần lượt làm, đến phiên mình) qua đó cũng biết luôn về giá trị của thời gian, biết phân biệt trước, sau. Hoạt động này giúp trẻ giải tỏa ức chế, phóng ngoại và xây dựng ý thức về bản thân, tạo điều kiện cho trẻ biết chọn lựa, vui thú và hành động tự chủ.

4. Trò chơi “Bập bẹ – líu lo” vận dụng các cơ quan phát âm của trẻ:

Phụ huynh khích lệ trẻ tự nói, dù chỉ là những tiếng bập bẹ, líu lo. Hãy xem đó như một trò chơi, khi trẻ nói phụ huynh sẽ bắt chước nói lại với những âm thanh tương tự, nhưng sẽ có những điều chỉnh và mở rộng hơn. Phụ huynh cũng có thể thu băng các lời nói của trẻ và sau đó phát lại cho trẻ nghe, điều này sẽ khích lệ trẻ phát âm nhiều hơn.

5. Lặp lại một số âm thanh và từ ngữ có trong ngôn ngữ bình thường:

Sau khi trẻ đã phát ra nhiều âm thanh trong lúc vui đùa, người lớn chọn lọc những âm thanh nào tương tự, gần giống với những từ phổ biến hàng ngày để nhắc lại cho trẻ ghi vào bộ nhớ.

Ví dụ : trẻ nói : Mờ, mờ – Người lớn: Mẹ , trẻ: Bờ bờ – Người lớn: Ba, Trẻ: Chờ, chờ – Người lớn: Chơi, trẻ: Cờ cờ – Người lớn: Con.

Hoạt động này giúp trẻ biết cách phát ra ngôn ngữ bình thường. Tập cho trẻ phát ra những câu có 2 từ : ba về, đi chơi, cho con, cho má….

6. Giúp trẻ biết cách lắp ráp, kết hợp và sắp xếp các dụng cụ, hình ảnh và ngôn từ lại với nhau:

Phụ huynh xếp đặt một số mẫu vật dụng trước mặt trẻ và bảo trẻ làm lại giống như mình: Xếp ly vào một chỗ, xếp đĩa lại với nhau, xếp hình các con vật giống nhau cạnh nhau, xếp từ ghi tên đồ vật, con vật vào dưới ảnh của đồ vật hay ảnh con vật đó.

Cho trẻ xếp theo trình tự:

1/ Hình thể và màu sắc hoàn toàn giống nhau.

2/ Đồ vật và hình ảnh có màu sắc – kích thước tương tự

3/ Đồ vật và hình ảnh có màu sắc và kích cỡ khác nhau

4/ Chữ và hình đồ vật ( chữ GẤU dưới hình con Gấu)

Sắp xếp theo công dụng:

1/ Các dụng cụ học tập ( viết, tập, gôm…)

2/ Các dụng cụ làm bếp, các dụng cụ trong phòng khách, phòng ăn…

Sắp xếp theo khu vực hoạt động:

1/ Các sinh vật trên trời, dưới biển, trong rừng

2/ Các đồ vật ở nhà, trong Siêu thị, ngoài đường phố.

7. Giúp trẻ nghe và hiểu một số từ thông thường, qua việc thi hành những mệnh lệnh đơn sơ:

Bước đầu tập cho trẻ đi lấy những món đồ chơi, những đồ dùng hàng ngày, sau đó thông qua hình ảnh, nâng cao vốn từ cho trẻ để có thể nhận ra và chỉ từ 25 – 100 món đồ.

8. Giúp trẻ gọi tên từ 25 – 100 đồ dùng và các hoạt động thường ngày:

Thông qua các hình ảnh, trò chơi và các hoạt động hàng ngày để tạo điều kiện và khuyến khích trẻ có thể gọi tên các đồ vật và hoạt động hàng ngày.

9. Giúp trẻ hiểu biết và nói về các hoạt động trong gia đình:

Xây dựng một lịch hoạt động để trẻ ý thức được các hoạt động trong ngày, biết và xác định được các thời điểm ( trước/sau) các công việc nối tiếp để tạo sự ổn định tâm lý cho trẻ.

Lịch hoạt động ghi lại những hoạt động chính trong 1 ngày ( từ sáng đến tối) và trong 1 tuần ( từ thứ 2 – chủ nhật) bằng các hình vẽ đơn giản và lời minh họa ngắn gọn.

10. Biết trả lời các câu hỏi :

Giúp trẻ phát triển khả năng hình dung và tưởng tượng thông qua các câu hỏi gợi ý : Cái gì, ở đâu, thế nào, để làm gì, khi nào…

Nếu trẻ trả lời đúng phải khen ngợi, động viên – Nếu trẻ trả lời sai thì bỏ qua và nhắc lại câu hỏi. Đừng hỏi nhiều và tản mạn, cần tập trung vào một chủ đề ( Ví dụ: các loại bánh – các loại đồ dùng trong nhà bếp/phòng ăn/phòng ngủ)

11. Giúp trẻ nhận biết và sử dụng chữ và số:

Thông qua các trò chơi kết hợp hình ảnh và chữ viết

Khi tập cho trẻ nhận biết về con số, không phải là biết nhìn ra từ số 1 -10 hay đọc được đến 100, mà là biết rõ số lượng ( hai cái bánh, hai cái chén, hai con vịt…ba cái ly ) và mối tương quan ( hai cái ly thì nhiều hơn một cái ly ) – Khi được yêu cầu, trẻ có khả năng lấy ra 2,3 hình cái ly trong một loạt các hình bầy trước mắt. Trẻ có thể ghép được chữ Bàn ở dưới hình cái bàn.

12. Xây dựng mối quan hệ tốt và giúp trẻ biết chơi đùa với bạn bè

Chơi đùa là một hoạt động rất quan trọng, qua các trò chơi trẻ có thể thiết lập mối quan hệ tốt với bố mẹ và bạn bè. Ngay cả trong các hoạt động hàng ngày cũng nên đưa vào những câu nói và ý tưởng như một trò chơi ( Đố con lấy được cho mẹ hai cái chén sứ trong tủ chén – Đố con lên cầu thang trước mẹ …) Trong các ngày nghỉ, Lễ Tết, sinh nhật hãy tạo điều kiện cho trẻ đến chơi các công viên, khu vui chơi hay mời các trẻ quen biết lại nhà chơi.
Quý phụ huynh có thể xem thêm sản phẩm chăm sóc cho mẹ và bé  tại đây

Dạy trẻ mầm non kiểu Nhật Bản

Có những điều ở trường mầm non Nhật Bản khiến tôi sau khi đưa con đến đây học choáng váng, và tôi xin chia sẻ với các bạn.

Trước khi đến Nhật Bản, bé Tiantian từng học một năm mầm non tại Bắc Kinh, vì thế, tôi không quá xa lạ với cấp học này. Tuy nhiên, ở Nhật Bản lại hoàn toàn khác. 

1. Nhiều túi một cách kỳ lạ

Trong ngày đầu đến lớp, nhà trường giải thích cha mẹ cần chuẩn bị cho các con một số lượng túi nhất định với các kích cỡ khác nhau: một túi đựng sách vở, một túi đựng chăn, một túi đựng đồ ăn, một hộp đựng đồ ăn, một túi quần áo, một túi đựng quần áo để thay, một túi đựng các loại quần áo bẩn trẻ vừa thay ra, một túi đựng giày... Túi A dài thế này, túi B rộng thế kia, túi C có thể đựng trong túi D, túi E trong túi F. Tôi cứ tưởng mình nghe nhầm. Một vài trường mầm non thậm chí còn yêu cầu các bà mẹ tự làm những chiếc túi này.

Sau 2 năm, tôi đã quen với việc đó, và bọn trẻ rất thành thạo trong việc đặt đồ vào đúng vị trí của nó. Tôi nghĩ rằng, lý do mà người dân Kyoto không cảm thấy phiền lòng khi phân loại rác thải có thể bởi vì họ đã được dạy những điều như thế này từ khi còn nhỏ.

2. Người lớn không mang túi hộ trẻ em

Một cảnh tượng khiến tôi rất sốc: Khi đưa bọn trẻ đến trường, những người lớn Nhật Bản, dù là mẹ, là bố hay ông bà đều đi tay không, trong khi lũ trẻ một mình xách những chiếc túi (ít nhất là 2 hoặc 3 cái) với nhiều kích thước khác nhau như tôi đã kể ở trên. Và đáng nói hơn, bọn trẻ đi lại rất nhanh nhẹn.

Còn chúng ta thì sao? Có lẽ một phần vì thói quen, một phần vì văn hóa, tôi xách tất cả các túi, còn Tiantian đi tay không. Một vài ngày sau, giáo viên của bé đã gặp riêng tôi: “Mẹ Tiantian, Tiantian tự mình làm mọi thứ ở trường...”. Người Nhật có thói quen chỉ nói vế đầu của câu, vế sau để bạn tự ngẫm nghĩ. Tôi lập tức nhận ra cô giáo muốn hỏi về tình hình của nhà Tiantian, và khi biết tôi vẫn còn đang suy nghĩ, cô giáo nói tiếp: “Ví dụ, tự mang túi xách của mình”. Sau sự nhắc nhở tế nhị này, tôi để Tiantian tự mang các túi của bé.

Trong cuộc họp phụ huynh, tôi nói rằng, ở Trung Quốc, cha mẹ vẫn thường cầm tất cả mọi đồ đạc cho con. Đến lượt những người mẹ Nhật Bản ngạc nhiên, một người đứng lên hỏi: Tại sao? Tại sao? Có phải vì cha mẹ Nhật ít yêu thương con cái hơn không?

3. Liên tục thay trang phục

Trường mầm non của Tiantian có đồng phục riêng. Tiantian mặc nó đến trường và thay quần áo chơi trong giờ ra chơi. Bé phải cởi giày và đi đôi giày bệt như giày múa ba lê màu trắng vào. Đến giờ tập thể dục, bé lại phải thay giày một lần nữa. Ngủ trưa dậy, bọn trẻ cũng thay quần áo. Thực sự rất phức tạp.

Khi còn học lớp hoa cúc, Tiantian thay quần áo rất chậm và tôi buộc phải giúp bé một tay. Nhưng tôi sớm nhận ra rằng, tất cả bà mẹ Nhật chỉ đứng nhìn mà không làm gì cả. Tôi dần dần hiểu ra rằng, việc thay quần áo cũng có thể giáo dục trẻ cách sống tự lập. Với những gì được trải qua ở trường, như thay quần áo, gắn sao hàng ngày, treo khăn tay lên dây, những đứa trẻ mới 2-3 tuổi đã bắt đầu học thói quen giữ gìn mọi thứ ngăn nắp.

4. Mặc quần soóc trong mùa đông

Dù trời lạnh thế nào thì học sinh ở các trường học Nhật mặc quần soóc trong mùa đông. Ông bà của Tiantian cảm thấy vô cùng lo lắng về việc này và bảo tôi phải nói với giáo viên của bé về điều đó, bởi vì trẻ em Trung Quốc không thể chịu nổi lạnh.

Ngày mới đi học, gần như ngày nào Tiantian cũng ốm. Nhưng khi tôi nói với những phụ huynh Nhật Bản về điều đó, câu trả lời của họ khiến tôi ngạc nhiên: “Đúng rồi, lý do chúng tôi đưa con đi học là để các bé biết thế nào là ốm”.

Nhìn thấy sức khỏe của Tiantian dần ổn định qua mỗi ngày, tôi nhận ra rằng, chúng ta không nên bao bọc con quá kỹ, kẻo sẽ làm hỏng con.

5. Trẻ em chưa đầy một tuổi đã tham gia thi đấu và biểu diễn

Những đứa trẻ chưa thôi nôi nhưng đã được đưa đến trường mầm non, thậm chí còn tham gia tất cả hoạt động chính của trường như thi đấu thể thao hay biểu diễn văn nghệ. Những em bé chưa đầy tuổi vẫn vừa khóc vừa bò về phía trước.

Trẻ dưới 1 tuổi thi đấu thể thao. Ảnh: Mop.com.

6. Con gái cũng chơi bóng đá

Vào lớp mẫu giáo 4 tuổi, trẻ bắt đầu có những bài thể dục nhảy cao nhảy xa, đến năm cuối bậc mầm non, các bé cũng tham gia thi đấu bóng đá. Nếu bé không nhảy, bé sẽ chơi bóng. Đa số bé đều chơi bóng, thậm chí tổ chức những cuộc thi đấu giữa các trường với nhau. Tiantian từng bị bầm tím khi chơi bóng nhưng qua trò chơi này, bé trở nên mạnh mẽ và dũng cảm hơn.

Khi mới đến Nhật Bản, khả năng vận động của Tiantian thật xấu hổ. Lên 3-4 tuổi, trẻ em Nhật thường bắt đầu lớn vọt, trong khi lúc 1-2 tuổi, vẫn còn thấp bé hơn người Trung Quốc. Trong lớp học của mình, Tiantian khá lớn, nhưng thực sự rất yếu. Trong một lần tham quan leo núi, Tiantian chỉ dám đi xuống khi có hai bạn Nhật Bản hỗ trợ bên cạnh. Tuy nhiên, bây giờ Tiantian đã khá hơn rất nhiều. Năm ngoái, đi thăm Shangrila, trong một môi trường không khí ít oxy, bé đã đi bộ suốt 4 giờ liền mà không gặp vấn đề gì.

7. Nền giáo dục hỗn hợp

Chúng ta vẫn quen với việc lớp nào học riêng trong phòng của lớp đó, nhưng ở Nhật Bản thì khác. Trước 9h30 sáng và sau 15h30 chiều, học sinh của tất cả các lớp trong trường chơi cùng nhau. Trên sân trường, trẻ lớp lớn dắt trẻ lớp bé, trẻ lớp bé đuổi theo trẻ lớp lớn, tất cả chơi cùng nhau một cách vui vẻ và hòa đồng. Chúng được trải qua cảm giác có anh chị em, và cảm thấy trưởng thành hơn.

Trong một buổi học chung như thế, một em bé lớp lớn đã nói những câu khiến các bậc phụ huynh cũng phải bật khóc: “Chúng con rất hạnh phúc trong buổi học hôm nay, bởi vì những em bé ở lớp dưới đã thể hiện rất tốt. Đây là buổi học chung cuối cùng của chúng con, và khi chúng con lên tiểu học, chắc chắn chúng con sẽ rất nhớ những bạn bè và trường mầm non của mình."

8. Tất cả giáo dục là "mỉm cười" và "cảm ơn"

Ở bậc học mầm non, dường như người Nhật không chú trọng đến việc phát triển tri thức cho trẻ. Họ không có sách giáo khoa, chỉ có một cuốn sách ảnh mới mỗi tháng. Trong thời khóa biểu của trường, không có bất kỳ môn học nào như toán, hội họa hay âm nhạc... Tiếng Anh lại càng không. Các bé cũng không học bơi. Khi bạn hỏi, người ta dạy gì trong trường, bạn sẽ không bao giờ đoán ra câu trả lời: "Chúng tôi dạy trẻ mỉm cười".

Tại Nhật, dù bạn đang ở đâu hay đang nói chuyện với ai, mỉm cười là điều rất quan trọng. Một cô gái biết mỉm cười là một cô gái xinh đẹp nhất. Ngoài ra, họ còn dạy trẻ cái gì nữa? Dạy trẻ... cảm ơn. Tuy nhiên, sau 3 năm, tôi thấy khả năng âm nhạc, hội họa và đọc của Tiantian phát triển đáng kể, và sự tiến bộ này rõ ràng phải được bắt nguồn từ một nền giáo dục toàn diện.

9. Số lượng lớn các hoạt động

Tôi không thể đếm được Tiantian đã có bao nhiêu lần đi leo núi, bao nhiêu lần đi thăm hồ, đã gặp gỡ bao nhiêu động vật hay cây cối. Ngoài ra, bé còn tham gia làm bánh, tham gia các hoạt động thể thao, biểu diễn trong các sự kiện của cộng đồng, tổ chức lễ hội, đi thăm các ngôi đền, tham dự triển lãm... Tôi chỉ có thể nói là rất rất nhiều.

10. Trường mầm non cũng kỷ niệm các ngày lễ

Các trường mầm non Nhật Bản có ngày truyền thống của riêng mình. Trường cũng tổ chức kỷ niệm các ngày Bé trai, ngày Bé gái, lễ hội ma đói (những ngày lễ truyền thống của người Nhật).

11. Khả năng phi thường của giáo viên

Trong một lớp mầm non Nhật Bản thường có từ 10 đến 30 học sinh nhưng chỉ có một giáo viên. Những ngày Tiantian mới đi học, tôi cảm thấy rất lo lắng, làm sao cô giáo có thể để mắt được đến tất cả bọn trẻ. Sau đó, tôi phát hiện ra tôi đã đánh giá thấp các giáo viên Nhật Bản. Chỉ với một giáo viên này, nhưng những chương trình văn nghệ, sinh nhật của các bé, việc đọc sách hay học nhạc của các bé đều được tổ chức rất quy củ và chuyên nghiệp. Còn cô giáo lúc nào cũng vui vẻ và thoải mái. Và cô ấy đã 50 tuổi. Tôi ngưỡng mộ cô ấy.

12. Ảnh hưởng của Đạo Phật

Kyoto là thành phố có nhiều đền chùa hơn bất kỳ thành phố nào khác ở Nhật Bản. Mỗi tuần, trẻ mầm non đều phải đi đến các đền thờ này. Trong các lễ hội quan trọng, trẻ đều phải cúi đầu trước Đức Phật, và các trường có rất nhiều hoạt động trong ngày Phật Đản.

Tiantian sắp tốt nghiệp mầm non. Hôm qua, bé đã đi đến đền thờ Nishi Honganji để cầu xin Đức Phật phù hộ. Bé đại diện cho lớp và trao cho Đức Phật những bông hoa. Tôi hỏi bé đã cầu xin Đức Phật điều gì, Tiantian trả lời: "Con cầu mong mọi người luôn đối xử với nhau bằng một trái tim biết ơn và nhân hậu".
Quý phụ huynh có thể xem thêm sản phẩm chăm sóc cho mẹ và bé  tại đây

Giúp bé phát triển ngôn ngữ những năm đầu đời

Trẻ học nghe và nhìn - vì vậy hãy nói chuyện với bé, hát và đọc thơ cho bé nghe, cùng bé đọc truyện.

Ngay từ khi mới sinh, bé đã học kỹ năng ngôn ngữ, giao tiếp và có thể phản ứng với các âm thanh khác nhau. Rèn luyện ngôn ngữ không chỉ là học cách phát âm bà bà, mẹ mẹ; lắng nghe, hiểu và ghi nhớ tên của những người và đồ vật xung quanh cũng là một phần của phát triển kỹ năng này.

Trẻ hình thành kỹ năng hiểu ngôn ngữ trước khi bắt đầu nói. Mỗi bé phát triển theo nhịp điệu riêng nhưng vẫn có những mốc chung cho giai đoạn đầu đời.

Những điều bé học được trước khi nói:

- Khóc.

- Cảm thấy yên ổn khi nghe giọng nói quen thuộc hoặc trấn tĩnh lại, thôi không khóc khi bắt đầu nghe thấy tiếng người quen.

- Khám phá các đồ vật bằng cách đập, ném hay đưa đồ vào miệng.

- Bắt chước động tác của người khác như vẫy tay chào tạm biệt.

- Phun phì phì để tỏ ý vui sướng, dễ chịu.

- Cùng nhìn một đồ chơi hay một bức tranh với bố mẹ, ông bà. Việc chia sẻ sự chú ý này là một kỹ năng rất quan trọng.

- Dùng khuôn mặt của mình để giao tiếp, ví dụ mỉm cười, nhăn mặt.

- Lắng nghe các âm thanh, giọng nói và cố gắng đáp lại hay tương tác.

- Học cách sử dụng giọng nói để giao tiếp.

- Cùng bố mẹ luân phiên phát ra âm thanh.

- Gừ gừ hay phát ra các âm u, a.

- Bập bẹ bà bà, mẹ mẹ.

Ảnh minh họa: First5sonomacountyparents.org.

Năm đầu đời là giai đoạn rất quan trọng cho giao tiếp và phát triển ngôn ngữ. Cha mẹ cần khuyến khích bé phát triển các kỹ năng nói trên.

Những từ đầu tiên

Dần dần bé bắt đầu hình thành khả năng giao tiếp giàu ý nghĩa hơn:

- Sử dụng những từ đơn giản như bà, mẹ.

- Thể hiện "có" hay "không" bằng cách gật hoặc lắc đầu.

- Nghĩ ra từ để đặt tên cho những đồ vật quen thuộc.

- Bắt đầu nhận biết và thuộc tên các đồ vật được sử dụng thường xuyên.

- Dùng từ đơn giản để yêu cầu một việc gì đó, chẳng hạn nói "măm măm" để đòi ăn.

- Bắt đầu nhớ tên các bộ phận đơn giản của cơ thể như mắt, mũi, tai...

- Tuân theo các chỉ dẫn đơn giản như "lại đây", "ngồi xuống", "vỗ tay"...

Bé 2 tuổi:

- Nói được 50-200 từ.

- Bắt đầu ghép 2 hay 3 từ thành câu đơn giản như "bế em", "uống nước", "mẹ đi làm"...

- Có thể trả lời những câu hỏi đơn giản như "đây là gì?", "cún con đâu rồi?"...

- Có thể tuân thủ các chỉ dẫn đơn giản gồm 2 từ khóa như "đặt quả táo vào hộp", "đưa bố quyển sách", "lấy bóng và giầy"...

- Có thể lật trang của sách bìa cứng và chỉ vào hay đọc tên các đồ vật bé nhận biết được.

Bé 3 tuổi:

- Dùng các câu dài hơn, có tới 5 từ, chẳng hạn "bé công viên với mẹ"...

- Có thể dùng từ "và" để nối hai câu, ví dụ "bé ăn bánh và uống sữa"...

- Hiểu và trò chuyện về màu sắc, kích thước, hình khối đơn giản cũng như vị trí, chẳng hạn hiểu được sự khác biệt giữa "lớn" và "bé", giữa "trong", "ngoài", "trên" và "dưới".

- Có thể tuân thủ các chỉ dẫn gồm 3 từ khóa như "chỉ cho mẹ mũi, mắt và bụng bé nào", hay "đưa bố quả bóng to" khi bé tập trung chú ý.

- Trò chuyện bằng những câu đơn giản.

- Thích nhìn vào sách cùng người lớn và chỉ vào tranh nếu được yêu cầu. Bé cũng thích giải thích về các hình minh họa.

- Liên tục học các từ mới.

Làm gì để giúp bé học nghe và nói:

- Bắt chước các âm thanh của bé để khuyến khích giao tiếp hai chiều.

- Chơi trò đơn giản như ú òa, thọc lét (cù).

- Nói chuyện với bé, dùng các câu ngắn gọn và đơn giản.

- Gọi tên và chỉ vào các đồ vật bé có thể nhìn thấy, nghe thấy như quả bóng, ô tô, máy bay.

- Hát hoặc đọc thơ cùng con.

- Mở rộng thêm các từ đơn giản, chẳng hạn bé nói "ô tô", bạn nói "đẩy ô tô".

- Khen ngợi khi bé cố gắng nói, ví dụ "Đúng rồi, đây là..."

- Mỉm cười và cho bé biết bạn đang lắng nghe con.

- Cùng bé xem sách và giải thích cho con về các hình minh họa.

- Tạo điều kiện để bé giao tiếp, chẳng hạn cho con lựa chọn giữa hai đồ vật; đưa đồ chơi ra xa tầm với để buộc bé phải tìm cách xin (bằng âm thanh, chỉ tay hay nhìn bạn rồi nhìn đồ chơi, nắm tay bạn). Tương tự như vậy, đợi bé nhờ giúp rồi mới đáp ứng yêu cầu của con.

- Chú ý duy trì giao tiếp bằng mắt từ cả hai phía khi cha mẹ nói chuyện với con.

- Đưa con đi dạo, vào công viên hoặc những khu vui chơi, giải thích cho con về những nơi này để giúp bé nhận biết thế giới mới.

- Hạn chế thời gian bé ngồi trước màn hình (TV, ipad, điện thoại thông minh và trò chơi điện tử) ở mức dưới 2 giờ mỗi ngày. Viện Hàn lâm Nhi khoa Mỹ khuyến cáo hoàn toàn không cho trẻ dưới 2 tuổi ngồi trước màn hình.

- Khuyến khích trẻ chỉ xem các chương trình TV có ích cho việc học tập. Giúp bé trở thành người xem chủ động và hiểu những điều diễn ra trên màn hình bằng cách đặt câu hỏi hoặc đưa ra nhận xét về những gì bé nhìn thấy, ví dụ "gấu con làm gì vậy", "con cũng nhảy được"...

Quý phụ huynh có thể xem thêm sản phẩm chăm sóc cho mẹ và bé  tại đây